در دنیای پرتلاطم مالی، نام‌هایی هستند که فراتر از یک سرمایه‌گذار صرف، به یک افسانه تبدیل شده‌اند. جورج سوروس (George Soros) یکی از این چهره‌های شاخص است. او نه تنها به دلیل ثروت افسانه‌ای‌اش، بلکه به خاطر سبک منحصربه‌فرد سرمایه‌گذاری، فعالیت‌های بشردوستانه و نفوذ سیاسی‌اش، همواره در مرکز توجه بوده است. در این مقاله، با زندگی، شخصیت و مهم‌تر از همه، استراتژی سرمایه‌گذاری به سبک جورج سوروس آشنا می‌شویم و مفهوم صندوق پوشش ریسک (Hedge Fund) را که سکوی پرتاب او بود، بررسی می‌کنیم.

جورج سوروس کیست؟ سفری از بوداپست تا وال‌استریت

جورج سوروس با نام اصلی «گئورگی شوارتز» در سال ۱۹۳۰ در بوداپست مجارستان و در یک خانواده یهودی به دنیا آمد . او یکی از بازماندگان هولوکاست است؛ تجربه‌ای تلخ که تأثیر عمیقی بر جهان‌بینی او گذاشت. خانواده او در دوران اشغال مجارستان توسط نازی‌ها با استفاده از اسناد جعلی موفق به فرار شدند و این درس بزرگی درباره بقا و انعطاف‌پذیری به سوروس جوان آموخت .

پس از جنگ و روی کار آمدن کمونیست‌ها، سوروس در سال ۱۹۴۷ مجارستان را ترک کرد و راهی انگلستان شد. او در مدرسه اقتصاد لندن (LSE) به تحصیل پرداخت و در اینجا بود که تحت تأثیر فلسفه کارل پوپر، فیلسوف شهیر اتریشی، قرار گرفت. مفهوم «جامعه باز» پوپر به یکی از ارکان فکری و زندگی سوروس تبدیل شد . او پس از فارغ‌التحصیلی، مدتی را در انگلستان با مشاغل مختلف گذراند تا اینکه در سال ۱۹۵۶ به ایالات متحده مهاجرت کرد تا دوران حرفه‌ای خود را به عنوان یک دلال سهام آغاز کند .

صندوق پوشش ریسک (Hedge Fund) چیست؟

قبل از اینکه به سبک سرمایه‌گذاری سوروس بپردازیم، باید با ابزاری که او را به شهرت رساند آشنا شویم: صندوق پوشش ریسک یا Hedge Fund.

صندوق پوشش ریسک یک نهاد سرمایه‌گذاری است که مانند صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، پول سرمایه‌گذاران مختلف را جمع‌آوری می‌کند، اما با این تفاوت که دامنه وسیع‌تری از استراتژی‌ها را برای کسب بازدهی بالا به کار می‌گیرد . ویژگی‌های اصلی این صندوق‌ها عبارتند از:

• انعطاف‌پذیری بالا: برخلاف صندوق‌های سنتی، هج فاندها محدودیت چندانی برای نوع دارایی‌هایی که می‌توانند خرید و فروش کنند ندارند. آنها می‌توانند در سهام، اوراق قرضه، ارز، کالاها و حتی مشتقات پیچیده سرمایه‌گذاری کنند .

• استفاده از اهرم (Leverage): مدیران این صندوق‌ها برای افزایش پتانسیل سود، پول قرض می‌کنند (اهرم مالی) که این کار ریسک سرمایه‌گذاری را نیز به شدت بالا می‌برد .

• استراتژی‌های متنوع: از جمله استراتژی‌های رایج در هج فاندها می‌توان به فروش استقراضی (Short Selling) یا همان شرط‌بندی روی کاهش قیمت یک دارایی اشاره کرد که سوروس استاد مسلم آن بود .

• هدف بازدهی مطلق: هدف این صندوق‌ها، کسب سود در هر شرایطی از بازار (چه صعودی و چه نزولی) است، در حالی که صندوق‌های معمولی معمولاً به دنبال عملکرد بهتر از یک شاخص مشخص (مثل شاخص کل بورس) هستند .

• دسترسی محدود: سرمایه‌گذاری در این صندوق‌ها معمولاً برای سرمایه‌گذاران حرفه‌ای و ثروتمند با حداقل سرمایه بالا امکان‌پذیر است .

جورج سوروس در سال ۱۹۶۹ با مشارکت جیم راجرز، صندوق معروف خود به نام کوانتوم فاند (Quantum Fund) را تأسیس کرد که یک هج فاند با استراتژی کلان جهانی (Global Macro) بود . این استراتژی به معنای انجام معاملات بزرگ و یک‌طرفه بر اساس پیش‌بینی روندهای کلان اقتصادی در سطح جهان است.

چهارشنبه سیاه: زمانی که یک مرد، بانک مرکزی را شکست داد

شهرت افسانه‌ای سوروس به ۱۶ سپتامبر ۱۹۹۲ بازمی‌گردد؛ روزی که به «چهارشنبه سیاه» معروف شد. سوروس تشخیص داده بود که پوند انگلستان با نرخ ارز ثابتی که در سیستم پولی اروپا (ERM) تعیین شده بود، بیش از حد قدرتمند و «گران‌قیمت» است و بانک مرکزی انگلستان توانایی حفظ این نرخ را ندارد .

او از طریق صندوق کوانتوم، یک موقعیت عظیم فروش استقراضی (Short) روی پوند ایجاد کرد. به این معنا که میلیاردها پوند قرض گرفت و بلافاصله آن‌ها را به مارک آلمان فروخت. او شرط بسته بود که ارزش پوند سقوط خواهد کرد. بانک مرکزی انگلستان برای مقابله با این هجوم، نرخ بهره را به شدت افزایش داد و حتی از ذخایر ارزی خود برای خرید پوند استفاده کرد، اما بی‌فایده بود. فشار فروش آن‌قدر زیاد بود که در نهایت، انگلستان مجبور به خروج از سیستم پولی اروپا شد و ارزش پوند سقوط کرد .

این معامله در یک روز بیش از ۱ میلیارد دلار سود برای جورج سوروس به ارمغان آورد و او را به «مردی که بانک انگلستان را شکست داد» ملقب کرد .

استراتژی‌ها و فلسفه سرمایه‌گذاری به سبک جورج سوروس

راز موفقیت سوروس تنها در شانس و جسارت خلاصه نمی‌شود. او یک فلسفه فکری پیچیده و منحصربه‌فرد دارد که آن را در عمل به کار می‌گیرد. در ادامه به مهم‌ترین اصول سرمایه‌گذاری به سبک او می‌پردازیم:

۱. تئوری بازتابندگی (Theory of Reflexivity)

مهم‌ترین مفهوم در فلسفه سوروس، تئوری بازتابندگی است. او برخلاف اقتصاددانان کلاسیک که معتقدند بازارها همیشه به سمت تعادل حرکت می‌کنند، باور دارد که قیمت‌ها تحت تأثیر عوامل بنیادی و همچنین سوگیری‌ها و باورهای شرکت‌کنندگان در بازار هستند. این باورها می‌توانند بر خود آن عوامل بنیادی تأثیر بگذارند و یک چرخه بازخوردی ایجاد کنند. به زبان ساده، تصورات نادرست معامله‌گران می‌تواند واقعیت را تغییر دهد و این تغییر نیز به نوبه خود تصورات آن‌ها را تقویت کند. سوروس همیشه به دنبال شناسایی این عدم تعادل‌ها و نقاط عطفی است که این چرخه بازخوردی در آستانه معکوس شدن است .

۲. ریسک و پاداش؛ جسارت در زمان درستی

سوروس به خوبی می‌داند که در سرمایه‌گذاری، تعداد معاملات درست اهمیت چندانی ندارد، بلکه اندازه سود در معاملات درست و اندازه ضرر در معاملات نادرست است که تعیین‌کننده است. نقل قول معروف او در این زمینه این است:

«مهم نیست که درست فکر می‌کنید یا اشتباه، مهم این است که وقتی درست فکر می‌کنید چقدر پول به دست می‌آورید و وقتی اشتباه می‌کنید چقدر ضرر می‌کنید.»

او به دنبال «شرط‌بندی‌های بزرگ» روی سناریوهایی است که بیشترین اطمینان را به آن‌ها دارد.

۳. شناسایی نقاط عطف و خلاف جهت روند بودن

سوروس خود را یک معامله‌گر خلاف جهت روند (Contrarian) می‌داند، اما با احتیاط کامل. او معتقد است اکثر اوقات باید در جهت روند حرکت کرد، اما باید همیشه مراقب لحظه‌ای بود که روند در حال اتمام است و قرار است معکوس شود. سودهای بزرگ در همین نقاط عطف به دست می‌آیند .

«نوسانات کوتاه مدت در نقاط برگشتی به بیشترین حد خود می‌رسد و با ثابت‌شدن روند کاهش می‌یابد.»

۴. اشتباه کردن بخشی از بازی است

سوروس اعتراف می‌کند که بارها در پیش‌بینی‌های خود اشتباه کرده است. او در سال ۱۹۸۷، در جریان بحران روسیه در سال ۱۹۹۸ و همچنین در حباب دات‌کام در سال ۱۹۹۹ متحمل ضررهای سنگین (میلیاردها دلار) شد . اما وجه تمایز او، پذیرش اشتباه و خارج شدن سریع از موقعیت‌های زیان‌ده (کات ضرر یا Cut Loss) است. او از اشتباهاتش درس می‌گیرد و به حرکت خود ادامه می‌دهد.

جملات معروف و آموزنده جورج سوروس

در اینجا چند نقل قول کلیدی از سوروس را مرور می‌کنیم که می‌توانند چراغ راه هر سرمایه‌گذاری باشند:

• درباره بازار: «بازار یک فرضیه ریاضی است. بهترین راه حل برای آن، داشتن ظرافت و ساده‌نگری است.»

• درباره ریسک: «ریسک کردن دردناک است. یا خودتان حاضرید این درد را تحمل کنید یا سعی می‌کنید آن را به دیگران منتقل کنید... هیچ چیز مانند خطر باعث بهبود تمرکز ذهن نمی‌شود.»

• درباره سرمایه‌گذاری احساسی: «اگر از سرمایه‌گذاری لذت می‌برید، احتمالاً پولی در نمی‌آورید. سرمایه‌گذاری خوب کسل‌کننده است.» (منظور دوری از هیجانات لحظه‌ای و پایبندی به یک برنامه منظم است) .

• درباره انعطاف‌پذیری: «شما قطعاً می‌توانید وضعیت زندگی خود را تغییر دهید ولی در این مسیر معلوم نیست که به کجاها خواهید رسید.»

نتیجه‌گیری: درس‌هایی برای سرمایه‌گذاران ایرانی

جورج سوروس بیش از آنکه یک سرمایه‌گذار ساده باشد، یک فیلسوف-معامله‌گر است. او با ترکیب هوش تحلیلی، درک عمیق از روانشناسی بازار و شجاعت در تصمیم‌گیری، توانست به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های مالی تاریخ تبدیل شود. اگرچه بازارهای مالی ایران تفاوت‌های اساسی با بازارهای جهانی دارند، اما درس‌های سوروس در مورد مدیریت ریسک، اهمیت تفکر نقادانه، شناسایی نقاط عطف و پایبندی به یک استراتژی مدون، برای هر سرمایه‌گذاری در هر بازاری می‌تواند الهام‌بخش و آموزنده باشد.

همین الان برای گرفتن غیرحضوری کد بورسی اقدام کن. کافیه روی لینک زیر کلیک کنی و مراحل ثبت نام سجام و دریافت کد بورسی را انجام بدی و وارد دنیای سرمایه گذاری بشی. 

برای دریافت کد بورسی رایگان در کارگزاری آگاه کلیک کنید

ما یک کانال تلگرام خصوصی به نام آموزش سرمایه گذاری و بازنشستگی سریع ایجاد کردیم که به شما کمک می کنیم تا در مدت 3 الی 5 سال بتونید با سرمایه گذاری درست و به موقع در سهام، طلا و سایر دارایی ها به بازنشستگی سریع برسید. برای عضویت در کانال تلگرام خصوصی و دریافت همزمان فایل سرمایه گذاری ما کافیه به دایرکت پیج اینستاگرام و یا شماره همراه:  09365763452 در واتس اپ پیام بدید تا شرایط عضویت براتون ارسال بشه.